Bir filozofun edebî kimliği Nurettin Topçu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FADİME ŞIK

Danışman: Erdoğan Erbay

Özet:

Nurettin Topçu (1909-1975), dünya tarihinin en çalkantılı yüzyılı olan 20.yy.da yasamıs bir düsünürdür. BirinciDünya Savası ve Kurtulus Savası sırasında henüz bir çocuk olan Topçu, II. Dünya Savası'nın kosullarına, tek partidönemine, çok partili hayata, DP iktidarına, 27 Mayıs'a, 12 Mart'a, 70'li yılların siyasal ve toplumsal kaosuna tanıkolmustur. Çağının insanı ve olayları hakkında kafa yoran Topçu, geçmisi de bir değerlendirmeye tabi tutmus ve gelecektasarımlarında bulunmustur. Bu yolda felsefeden psikolojiye, ahlaktan sosyolojiye, siyaset biliminden tarihe, sanatfelsefesinden edebiyata kadar birçok alanda eserler vermistir.Biz bu çalısmada Nurettin Topçu'nun edebî kimliğini incelemeyi amaçladık.Topçu, sanatı ve sanat eserini mistik bir açıdan değerlendirir. Ona göre; edebiyatı ve diğer güzel sanatları güzellikaskı doğurmustur. Sanatçı, hadiseler karsısında iç dünyasına çevrilen bir metafizikçidir. O, adeta metafizikçi olarakdoğmustur. Realitenin sınırlı parçalarının bilgisiyle doymaz. ?çinde hep sonsuz ve sebepsiz bir merak ve sıkıntı vardır.Sifa gibi ölümün de yaklasamadığı sanatçı, derin bir ıstırap duyar. Ve artık ebediyete sığınmaktan baska çaresi yoktur.Estetik iman, sanatçıyı dinî imanın esiğine getirir. Mutlak sükûnete ulasması için sanatçının bir atılım yapması gerekir.Sanat tutkusunu içinden atmalıdır.Topçu'ya göre büyük eser; konu ister övmek ister yermek olsun içinde askı yesertebilen eserdir. Hayat askını,tabiat askını ve hepsinde insan askını?Topçu, sanatın taklit edilemez olduğunu düsünür. Bu nedenle güzel sanatlarımızın millî ruhumuzu yansıtmasınıister.Topçu; Tasralı adlı hikâye kitabında, köylünün sehirde yasadığı acıları, amirlerin yetkilerini kötüyekullanmalarını, dinin özünü göz ardı edip onu sadece sekilciliğe ve çıkarlarına alet eden din istismarcılarını, bununkarsısında merhameti, adaleti, hürmeti, hizmeti esas alan din adamlarını, makinelesmenin olumsuz etkilerini, birileriniputlastırmanın akıl almazlığını, rüsveti, Anadolu toprağının islenmemesini, Göçmenlerin Anadolu insanınısömürmelerini, batıl inançları, anarsist ruhlu merhametsiz insanları, Ağa zulmünü, asağılık kompleksi duyup aslını inkâretme yönelislerini, köy insanının namusuna, malına göz diken yabancıları ve bunlara lakayt kalan köylüyü, idealistöğretmen ve idarecilerin Anadolu'yu kalkındırma çabalarını, sadece hastalıklarla maddi sefaletlerle değil; ruh sefaletiylede yapılacak mücadeleyi, maddeden geçilip ruhta yasanan, sonsuza uzayan vefalı askları, kıyametten sonra yenidendirilis ve hesap gününü, ilahî askı islemistir.Topçu, tek romanı olan Reha'da ezelî bir tanısıklığa dayandırdığı ve ıstırap içinde büyüyen bir askı islemistir.Var Olmak adlı deneme kitabında felsefeyle lirizmi birlestirmistir. Eserin her bir parçasında içtenlik ve içlilikbelirleyici bir özelliktir. Gözyasının ayak izlerine damladığı bu eser, edebiyatımızın seçkin eserlerinden biridir.Amerikan Mektupları ise kurmaca metinlerdir. Üç yıl önce ?stanbul'a gelmis bir Amerikalının ?stanbul'a dairizlenimlerini tenkitçi bir gözle arkadası Cim'e anlattığı metinlerdir. Türk tarihine derin bir saygı duyan mektup yazarı;Türk milletine, insana saygıyı, çalısmayı ve her seyden önemlisi kaybettiği kimliği bulmayı öğütler.Düsünen Adam Aranızda, içerik olarak Amerikan Mektupları'nı tamamlar niteliktedir. ?stanbul'da toplumhayatının aksayan yönleri canlı örneklerle, elestirel bir bakısla ve güzel bir üslupla anlatılmıstır.Düsünce yazılarında da çoğu zaman bir lirizm bulduğumuz Nurettin Topçu; roman, hikâye, deneme, mektup gibibirçok türde eser vererek edebiyatımıza katkıda bulunmustur.Bu çalısmanın onun edebî kimliğini ortaya koymakta bir adım olması dileğindeyiz.