Drosophila kanat hücrelerinde bazı sentetik tekstil boyalarına bağlı mitotik rekombinasyonların in vivo olarak belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hatice Çelik

Danışman: Handan Uysal

Özet:

Endüstri devrimi ile birlikte Dünya genelinde birçok endüstri sektörünün gelişip değişmesiyle boyarmadde kullanımı ve ihtiyacı artmıştır. Ancak 19. yy.da ilaç, kozmetik, gıda ve tekstil gibi endüstrinin gelişiminden dolayı doğal boyarmadde yetersiz gelmesinden dolayı sentetik boyarmadde üretimine başlamıştır. Sentetik boyarmaddeler en çok tekstil sektöründe kullanılmaktadır. Tekstil endüstrisinde kullanılmasıyla dolaylı ya da dolaysız ekosisteme olumsuz etkileri gözlenebilmektedir. Bu çalışmanın amacı da tekstil boyası olarak kullanılan farklı boyarmaddelerin doz-süre etkileşimine bağlı olarak Drosophila melanogaster' in mutant soyları ile genotoksik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışmasında model organizma olarak seçilen Drosophila melanogaster'in mwh ve flr3 mutant soyları kullanılmıştır. Sentetik tekstil boyalarının genotoksik etkisinin belirlenmesi için de uygulamalar somatik mutasyon ve rekombinasyon testi ile yapılmıştır. Altı farklı tekstil boyası, farklı konsantrasyonlarda (150, 300 ve 450 ppm) olmak üzere D.melanogaster'in mutant soylarının 3. Evre trans heterozigot larvalarına uygulandıktan sonra SMART'ta altı tekstil boyasının mutant klon frekansını artırdığı ve somatik mutasyonları uyardığı gözlenmiştir (p<0,5). Sunulan tez çalışması kapsamında, günümüzde çeşitli üretim alanlarında ve özellikle tekstil sektöründe kullanılan sentetik boyarmaddelerin mutajenik ve rekombinojenik etkili olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Drosophila melanogaster, mutant türler, sentetik boyarmaddeler, tekstil endüstrisi, somatik mutasyon, genotoksik etki.