Yaygın Kullanılan Türkçe Denizcilik Terimlerinin Rusça Karşılıkları Ve Oluşturulma Yöntemlerine Göre Analizi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rus Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK KAĞITCI

Danışman: Muhammed Taşkesenligil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Türkçe ve Rusça denizcilik terimlerine ilişkin olarak, her iki dilin birbirlerinin anlamsal bağlamda karşılayıp karşılamadıkları ve günümüzde kullanılan bu oluşum yöntemleri analiz edilecektir. Çalışmanın amacı, Türkçe denizcilik terimlerinin Rusça karşılıklarının bulunması ve nasıl bir etkileşime girerek şu an kullanılan formun oluştuğu yönündedir. Global dünyada toplumların seyir halinde iken işlerin muntazam yürümesini sağlamak ve koordineli bir çalışma yürütebilmek adına denizde ortak iletişim diline ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle denize kıyısı bulunan toplumlar için büyük öneme sahip olan deniz kültürü, kendine has olan denizcilik dilini meydana getirmiş ve kullanılan spesifik kavramlar, yan anlamlardan bağımsız oldukları için oluşabilecek kargaşayı ortadan kaldırmıştır. Denizcilik dili hem sözlü hem de yazılı mecralarda kullanımıyla, sorunsuz bir iletişimi desteklemek amacıyla meydana gelmiş, geçmişten bugüne farklı toplumların etkileşimi sonucunda şekillenerek günümüzdeki halini almıştır. Bu çalışmada, denizcilik faaliyetlerinin eksiksiz etkileşime girme amacıyla Türkçe denizcilik terimlerinin Rusça karşılıklarının bulunması hedeflenmiştir. Denizcilik terimlerinin sentezlerden oluştuğu düşünüldüğünde oluşum yönüne göre analizi merak uyandırmaktadır. Çalışmada iki ulusun denizcilik hususunda etkileşiminin terimlere nasıl yansıdığı incelenmiştir. Yapılan literatür taraması, adı geçen konuyu kapsayan çalışma bulunmadığını göstermektedir. Bu bağlamda; çalışma sadeleştirilmiş ve evrenselleştirilmiş denizcilik terimlerinin Rusça karşılıkları ve oluşum yöntemleri analizinden oluşmuştur. Bahse konu terimlerin incelenmesi için hazırlanan bu çalışmanın, denizcilik terimleriyle ilgili yapılacak müteakip çalışmalara katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Türk ve Rus dillerindeki denizcilik terimlerini tespit etmek amacıyla çeşitli bilimsel çalışmalar taranmış, M. Fasmer, M. Pultar, M. Zaloğlu, K. İ. Samoylov ve Sahil Güvenlik Komutanlığı'nın sözlüklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bilgiler ve tespit edilen veriler değerlendirilmiştir.