Oral glukoz tolerans testi yapılan hastalarda memnuniyet değerlendirimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Püren Gökbulut
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Habib BİLEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diabetes mellitus (DM), yaygın görülen metabolizma hastalığıdır. Diyabet tanısının erken konulması hipergliseminin sebep olduğu makro ve mikrovasküler komplikasyonların sonucu oluşan mortalite ve morbiditenin artmasına engel olur. Oral glukoz tolerans testi (OGTT), DM tanısında ve bozulmuş glukoz toleransına (IGT) sahip grubun belirlenmesinde kullanılan bir testtir. Bu çalışmada yaygın olarak kullanılan bir test olan OGTT yapılan hastalardaki memnuniyet değerlendirilmesi amaçlandı.Gereç ve Yöntem: Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Dahiliye ve Endokrinoloji polikliniklerine Şubat-Ağustos 2011 tarihleri arasında başvurup OGTT endikasyonu konulan 300 hasta bu çalışmaya alındı. Testin yapılması için katılımcılar Endokrinoloji servisine çağrıldı. En az 8 saatlik açlık sonrası kliniğimize gelen hastalardan 0. dakikada kan glukoz seviyelerini belirlemek için kan örneği alındı. Sonrasında katılımcılara 75 gram anidroz glukoz içeren 300 cc'lik glukoz solüsyonu içirildi. Hastalardan 2.saatin sonunda tekrardan kan glukozunu ölçmek amacıyla kan alındı. OGTT boyunca hastalara test kaynaklı memnuniyet durumlarını değerlendirmeyi hedefleyen 4 bölümden oluşan 25 soruluk bir anket uygulanarak test öncesi, test sırasındaki ve test sonrasındaki fiziksel ve psikolojik durumları incelendi. Bulgular: OGTT öncesi açlığa bağlı olarak katılımcıların %42'sinde (126 kişi) bulantı, %27'sinde kusma, %22'sinde terleme ve %26.3'ünde çarpıntı şikayeti ortaya çıktı. Açlık süresi ile test öncesi yukarıda belirtilen semptomların dereceleri arasında istatistiki açıdan bir fark yoktu (hepsi için p>0.05). Test öncesinde testin nasıl yapılacağına, ne gibi kurallara uyulacağına ve testin nasıl sonuçlanabileceğine yönelik katılımcıların %71.7'sine (215 kişi) bilgilendirme yapılmıştı. Bilgilendirme yapılan ve yapılmayan grup arasında; tedirginlik, açlıktan kaynaklanan rahatsızlık, sıvı içimine bağlı zorluk hissi ve sıvı içim sırasında ortaya çıkan kusma şikayeti açısından istatistiki bir fark bulunmadı (p>0.05). Bilgilendirme yapılan ve yapılmayan katılımcılar kan alımından kaynaklanan sıkıntı, hareketsizlikten duyulan rahatsızlık ve sıkılma hissi açısından değerlendirildiğinde yine aradaki ilişkinin istatistiki açıdan bir önemi yoktu (p>0.05). Bilgilendirme yapılan grupta sıvı içimi sırasında ortaya çıkan bulantı şikayeti, bilgilendirme yapılmayan gruba göre anlamlı oranda daha az görüldü (p<0.05). OGTT uygulanan hastalardaki memnuniyet durumunu değerlendirmeyi hedefleyen test tekrar onayının ve başka tanı yöntemi talebinin test öncesi ortaya çıkan semptomlar, test sırasındaki fiziksel ve psikolojik sorunlarla olan ilişkisi incelendi. Testin tekrarını katılımcıların %58.7'si (176 kişi) kabul etti. Personeli nezaketli bulanlar ve personele kolayca ulaşanlar testin tekrarını kabul ettiler (p<0.05). Test sırasında sıkılanların, hareketsizlik ve kan alımından dolayı rahatsız olanların, sıvı içiminde zorluk çekenlerin ve sıvı içim sırasında bulantısı, kusması olanların test tekrar kararı ile ilişkisi incelendiğinde arada istatistiki açıdan anlamlı bir fark bulundu (p<0.05). Yine açlık hissinden dolayı sıkıntı yaşayan ve test boyunca tedirgin olanlar testin tekrar edilmesine onay verdiler (p<0.05). Memnuniyet değerlendirilmesinde kullanılan diğer bir soru olan başka yöntem talebine ise katılımcıların %70'i (210 kişi) `evet' cevabını verdi. Başka yöntem talebi yukarıda test tekrar onayı ile karşılaştırılan durumlarla ilişkilendirildiğinde; test sırasında sıkılanlarla, hareketsizlikten kaynaklanan rahatsızlık durumu yaşayanlarla, sıvı içiminde zorluk çekenlerle ve test sırasındaki bulantı- kusma görülenlerle başka yöntem talebi arasında istatistiki açıdan anlamlı bir bir ilişki saptandı (p<0.05).Sonuç: DM tanısında kullanılan OGTT, daha kolay gerçekleştirilen ve pratik olan HbA1c ve açlık plazma glukozu gibi testlere rağmen IGT ve DM tanısı için altın standarttır. Ancak çalışmamızın sonuçları ışığında bu test yerine uygulanabilirliği kolay, hastalar tarafından daha iyi tolere edilen ve tekrarı kolay, standardize edilebilir başka bir yöntemin geliştirilmesi faydalı olacaktır.Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, OGTT, memnuniyet