TORTUM GÖLÜ HAVZASI UZUNDERE VADİSİ TARIM ALANLARININ FİZİKSEL VE MEKANİKSEL ÖZELLİKLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhammet Mesut BAYKAL
Danışman: Mustafa Yıldırım Canbolat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, Erzurum Uzundere vadisindeki tarım arazilerindeki toprakların fiziksel ve mekaniksel özelliklerini belirlemek, inceleme konusu özelliklerin toprak yönetimi üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve yöre üreticilerine sürdürülebilir toprak yönetiminde toprak yapısının geliştirilmesi ile ilgili öneriler sunmak amacıyla yürütülüştür. Yöntem: Bu çalışmada toprakların pedolojik özellikleri laboratuvarda tayin edilmiştir. Bu özellikler ile toprak penetrasyon direnci, hacim ağırlığı, toplam porozite, sıkışma parametreleri, kırılma değeri, nem karakteristik parametreleri ve hidrolik iletkenlik değerleri arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleri ile tespit edilmiştir. Araştırma konusu parametrelerin varyasyon katsayıları belirlenerek, değişim aralıkları değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma konusu toprak örneklerinin kum içeriği %52-%72, silt içeriği %14-%28 ve kil içeriği %10-%26 arasında olup, örnekler kumlu tın ve kumlu killi tın bünyelidir. Örneklerin organik madde içeriği %0,83-%4,78 reaksiyonu (pH) 7,75-8,04 elektriksel iletkenlik değerleri 0,21-0,81 dS m-1; kireç içeriği %8,70-%23,8 ve katyon değişim kapasiteleri 18-32,6 cmol kg-1 arasındadır. Örnekleme alanında toprak penetrasyon direnci değerlerinden en düşük değerler toprak yüzeyinde 0,41-0,72 MPa, en yüksek değerler de 35 cm derinlikte 5,13-8,34 MPa olarak ölçülmüştür. Toprakların hacim ağırlığının 1,18 ile 1,47 g cm-3, toplam porozitenin %44,7 ile %53,6 arasında olduğu tespit edilmiştir. Toprak örneklerinin sıkışma eğrilerine ait indeks değerlerden optimum nem içeriği değerleri %11 ile %23 ve maksimum kuru kütle yoğunluğu değerleri de 1,57 ile 1,93 g cm-3 arasındadır. Kırılma değerleri 1,23-6,30 kPa arasında değişmiştir. Toprak örneklerinin nem karakteristik parametrelerinden tarla kapasitesi %21,8-%38,8 devamlı solma noktası, %8,7-%16,1 ve yarayışlı nem kapasitesi %10,9-%23,6 arasında olup, örneklerin hidrolik iletkenlik değerleri 16,4 ile 36,6 cm h-1 arasındadır. Sonuç: Bu araştırmada, toprakların penetrasyon direnci, hacim ağırlığı, toplam porozite, sıkışma parametreleri, kırılma değeri, nem karakteristik parametreleri ve hidrolik iletkenlik değerleri üzerinde toprakların inceleme konusu pedolojik özellikleri farklı seviyelerde etkili olmuştur. Tarımsal faaliyet yapılan kaba bünyeli topraklarda organik maddenin fiziksel ve mekaniksel özellikleri olumlu yönde etkilediği, bu etkinin toprak bünyesinden kaynaklanan olumsuzlukları en aza indirerek sürdürülebilir bir toprak ortamın gelişmesine katkı sağladığı araştırmada kaydedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Uzundere/Erzurum, penetrasyon direnci, sıkışma eğrisi, kırılma değeri, nem karakteristikleri